Frank Elderson nxit investime për natyrën dhe qëndrueshmërinë ekonomike

Rëndësia e natyrës për ekonominë

Elderson theksoi se natyra është infrastruktura themelore për ekonominë, duke siguruar shërbime jetike si uji, tokat e shëndetshme, pyjet dhe oqeanet që mbrojnë nga fatkeqësitë natyrore dhe rregullojnë klimën.

Sipas Bankës Botërore, deri në 50% e Prodhimit të Brendshëm Bruto global varet nga biodiversiteti dhe kapitali natyror, ndërsa analiza e BQE-së tregon se 72% e kompanive në zonën euro varen nga të paktën një shërbim ekosistemi.

Megjithatë, degradimi i natyrës po rrit kostot për bizneset dhe po dëmton zinxhirët e furnizimit, duke kërcënuar stabilitetin ekonomik dhe financiar. Elderson theksoi se kemi konsumuar kapitalin natyror duke e konsideruar atë si të ardhura, një qasje që nuk është e qëndrueshme.

Uji si shembull i kapitalit natyror

Uji është një shembull i qartë i rëndësisë së kapitalit natyror për ekonominë. Mungesa ose teprica e ujit shkakton probleme serioze për prodhimin dhe energjinë.

Elderson përmendi thatësirat e verës së 2026 në Evropë, që shkaktuan nivele të ulëta në lumenjtë kryesorë dhe ndaluan punën e disa centraleve bërthamore dhe hidroelektrike.

Studimet e përbashkëta të BQE-së me institucione akademike tregojnë se një thatësirë ekstreme mund të rrezikojë deri në 24% të prodhimit ekonomik në zonën euro.

Po ashtu, përmbytjet dhe ndotja e ujit, përfshirë kimikatet PFAS, paraqesin kërcënime të mëdha ekonomike, me kosto të parashikuara deri në 440 miliardë euro deri në vitin 2050 vetëm për ndotjen e ujit.

Natyra si mbrojtje ndaj krizës klimatike

Elderson theksoi lidhjen e ngushtë mes krizës klimatike dhe degradimit të natyrës, duke përmendur se ekosistemet e shëndetshme janë linja e parë e mbrojtjes kundër ngrohjes globale dhe fenomeneve ekstreme.

Evropa është kontinenti që ngrohet më shpejt, me rritje të temperaturave prej 0.56 gradë Celsius për dekadë që nga vitet 1990.

Oqeani, si një nga absorbuesit kryesorë të nxehtësisë dhe karbonit, po tejkalon kufijtë e tij, duke rrezikuar stabilitetin e klimës dhe ekonomisë globale.

Shtatë nga nëntë kufijtë planetarë janë tejkaluar, duke rritur rrezikun për ekonominë dhe shoqëritë.

Investimi në natyrë për qëndrueshmëri ekonomike

Mbrojtja dhe restaurimi i natyrës duhet të shihet si investim strategjik për rritjen e qëndrueshmërisë dhe sigurisë ekonomike, jo si kosto që dëmton konkurrencën.

Elderson theksoi se siguria ekonomike varet nga siguria ekologjike, dhe investimet në natyrë janë investime në kapacitetin produktiv që siguron prosperitet afatgjatë.

Ai paralajmëroi se vonesat në restaurimin e kapitalit natyror do të rrisin kostot dhe vështirësitë në të ardhmen, duke theksuar se natyra do të imponojë përshtatjen, qoftë në mënyrë të menaxhuar apo të detyruar.

Roli i bankave qendrore dhe bashkëpunimi ndërkombëtar

Elderson nënvizoi se rreziqet natyrore janë globale dhe sistemike, dhe kërkojnë bashkëpunim ndërkombëtar të fuqishëm, përfshirë organizata si Komiteti i Baselit, Këshilli i Stabilitetit Financiar dhe FMN-ja.

Rrjeti për Gjelbërimin e Sistemit Financiar (NGFS) ka ndihmuar në zhvillimin e metodologjive të përbashkëta për vlerësimin dhe menaxhimin e këtyre rreziqeve.

Në BQE, rreziqet natyrore janë pjesë e vlerësimeve për stabilitetin financiar dhe politikën monetare, duke përfshirë ndikimet në çmimet e ushqimeve pas valëve të nxehtësisë dhe thatësirave.

Elderson theksoi se bankat duhet të identifikojnë dhe menaxhojnë rreziqet natyrore për të ruajtur sigurinë dhe qëndrueshmërinë e tyre.

Përfundim dhe sfidat për të ardhmen

Katër vite pas Kornizës Kunming-Montreal, degradimi i natyrës vazhdon me 75% të ekosistemeve tokësore dhe 66% të atyre detare të dëmtuara ose modifikuara.

Njerëzimi po konsumon burimet natyrore 1.7 herë më shpejt sesa ato mund të rigjenerohen.

Elderson përmendi tre pyetje kyçe për të ardhmen: si të mobilizohet financimi publik dhe privat në shkallë të gjerë për të arritur qëllimet e biodiversitetit; si të bashkëpunojnë qeveritë dhe institucionet financiare për të kthyer mundësitë pozitive për natyrën në investime tërheqëse; dhe si të mbështeten projektet që krijojnë dobi publike pa të ardhura direkte.

Ai përfundoi duke theksuar se COP17 duhet të shërbejë për të shpejtuar veprimin dhe investimet për natyrën, pasi natyra nuk pret dhe as financat nuk mund të presin.