Frank Elderson diskuton rrezikun dhe efikasitetin në mbikëqyrjen financiare
Në fjalimin e tij të fundit, Frank Elderson nga Banka Qendrore Evropiane theksoi rëndësinë e balancimit të rrezikut, efikasitetit dhe efektivitetit në mbikëqyrjen financiare për stabilitetin e sistemit bankar.
Fotografia: European Central Bank
Frank Elderson, anëtar i Bordit Ekzekutiv të Bankës Qendrore Evropiane, në një fjalim të mbajtur më 30 shtator 2026 në Bali, theksoi sfidat e mbikëqyrjes bankare në një mjedis gjithnjë e më kompleks. Ai përmendi faktorë si fragmentimi gjeopolitik, ndryshimet teknologjike të shpejta, çmimet e paqëndrueshme të energjisë dhe mallrave, inflacioni në rritje, ndryshimet demografike, lidhjet në rritje me institucionet financiare jo-bankare dhe rreziqet klimatike dhe natyrore.
Sipas Elderson, sfida kryesore për mbikëqyrësit nuk është vetëm rritja e numrit të rreziqeve, por natyra e tyre e pasigurt, e ndërlidhur dhe e paqëndrueshme. Ai theksoi se mbikëqyrja efektive kërkon prioritizim të qartë dhe parashikues, duke u fokusuar në rreziqet më të rëndësishme dhe duke shmangur monitorimin e çdo detaji në çdo bankë çdo vit.
Banka Qendrore Evropiane ka adaptuar qasjen e saj mbikëqyrëse nëpërmjet tre shtyllave kryesore: prioritizim më të mprehtë të rrezikut, mbikëqyrje më të thjeshtë dhe efikase, dhe ndërhyrje në kohë për të adresuar problemet.
Në fjalimin e tij, Elderson theksoi rëndësinë e një kulture të re mbikëqyrëse që pranon një tolerancë më të lartë ndaj rrezikut të mbikëqyrjes, duke u fokusuar në rreziqet materiale dhe duke lejuar që disa fusha me prioritet më të ulët të monitorohen më pak intensivisht.
Ai gjithashtu përmendi iniciativën Next Level Supervision, e cila synon të rrisë efikasitetin duke thjeshtuar proceset mbikëqyrëse, duke reduktuar kërkesat për informacion dhe duke përshpejtuar procedurat, siç është rasti i reduktimit të kohës për miratimin e transaksioneve të thjeshta të sekuritizimit nga tre muaj në rreth shtatë ditë.
Elderson nënvizoi se mbikëqyrja efektive kërkon jo vetëm identifikimin e rreziqeve, por edhe ndërhyrje të shpejtë dhe të fuqishme për t’i adresuar ato në mënyrë të qëndrueshme, duke përdorur të gjitha mjetet mbikëqyrëse në dispozicion, përfshirë kërkesat kapitale dhe masa cilësore.
Ai theksoi gjithashtu rëndësinë e standardeve ndërkombëtare dhe bashkëpunimit mbikëqyrës për të siguruar që rregulloret të jenë efektive, proporcionale dhe koherente, duke shmangur fragmentimin që mund të rrisë kompleksitetin dhe kostot për bankat që operojnë në shumë tregje.
Në kontekstin e rreziqeve globale, Elderson përmendi nevojën për transparencë më të madhe në sektorin financiar jo-bankar, bashkëpunim në fushën e reziliencës kibernetike dhe adresimin e rreziqeve të lidhura me klimën dhe natyrën në bashkëpunim me komunitetin shkencor.
Ai përfundoi duke theksuar se rritja ekonomike, konkurrueshmëria e sektorit bankar dhe stabiliteti financiar nuk janë objektiva që konkurrojnë, por që mbështesin njëri-tjetrin, dhe se një sistem bankar rezilient është themeli për rritje të qëndrueshme ekonomike.
Prioritizimi i rrezikut mbikëqyrës dhe kultura e tolerancës ndaj rrezikut
Elderson theksoi se përmbushja e kërkesave minimale kapitale nuk garanton sigurinë e bankave në mënyrë të plotë. Ai përmendi se dobësitë në qeverisje, kulturën e rrezikut dhe modelet e biznesit mund të grumbullohen pa u vënë re deri në momentin kur është shumë vonë.
Për këtë arsye, mbikëqyrja e BQE-së fokusohet në rreziqet materiale, përfshirë ato kapitale, likuiditetin, qeverisjen, reziliencën operative dhe rreziqet strukturore si ato klimatike dhe gjeopolitike.
Për të menaxhuar kompleksitetin, BQE ka rritur tolerancën ndaj rrezikut mbikëqyrës përmes një kuadri të dedikuar, duke lejuar që disa fusha me prioritet më të ulët të monitorohen më pak intensivisht, duke u fokusuar në atë që ka më shumë rëndësi.
Kjo qasje kërkon një ndryshim kulture ku të gjithë aktorët, përfshirë bankat, duhet të marrin përgjegjësi më të madhe dhe të shmangin kërkesat e vazhdueshme për udhëzime ligjore të tepërta.
Rritja e efikasitetit përmes thjeshtimit
Iniciativa Next Level Supervision ka për qëllim përmirësimin e efikasitetit duke rishikuar proceset mbikëqyrëse për të eliminuar dublikatat dhe për të kërkuar vetëm informacionin e nevojshëm.
Kjo përfshin reduktimin e numrit të udhëzimeve mbikëqyrëse, disa prej të cilave janë hequr ose rishikuar për t’u bërë më të thjeshta dhe më të kuptueshme.
Për shembull, kohëzgjatja për miratimin e transaksioneve të thjeshta të sekuritizimit është ulur nga tre muaj në rreth shtatë ditë mesatarisht.
Gjithashtu, janë reduktuar pikat e të dhënave për testet e stresit me rreth 55%, janë përshpejtuar vlerësimet për përshtatshmërinë e menaxhmentit përmes digjitalizimit dhe inteligjencës artificiale, dhe kohëzgjatja për vendimet kapitale është ulur nga disa muaj në më pak se gjashtë ditë.
Ndërhyrja në kohë dhe përdorimi i plotë i mjeteve mbikëqyrëse
Elderson theksoi se mbikëqyrja efektive kërkon që bankat të adresojnë rreziqet në kohë dhe në mënyrë të qëndrueshme.
Ai përmendi rëndësinë e një kuadri të strukturuar të eskalimit që përcakton rrugët e ndërhyrjes, të bazuara në shkakun rrënjësor të problemeve dhe me afate të qarta kohore.
Mbikëqyrësit duhet të jenë të gatshëm të përdorin masa të ndryshme, përfshirë kërkesat kapitale, ndryshimet në qeverisje, kontrolle dhe kufizime të biznesit, në varësi të rëndësisë dhe qëndrueshmërisë së dobësive.
Elderson theksoi se vonesat në ndërhyrje mund të jenë shumë të kushtueshme, siç u pa gjatë krizës bankare të marsit 2023.
Rëndësia e standardeve ndërkombëtare dhe bashkëpunimit mbikëqyrës
Elderson vuri në dukje se standardet ndërkombëtare janë thelbësore për të siguruar që rregulloret të jenë efektive dhe të koherente, duke shmangur fragmentimin që mund të rrisë kompleksitetin dhe kostot për bankat që operojnë në shumë vende.
Ai theksoi nevojën për zbatimin e plotë dhe në kohë të Basel III si një element kyç për ruajtjen e qëndrueshmërisë dhe një fushe të barabartë loje.
Bashkëpunimi ndërmjet autoriteteve mbikëqyrëse është gjithashtu i domosdoshëm për të adresuar rreziqet globale, përfshirë sektorin financiar jo-bankar, reziliencën kibernetike dhe rreziqet klimatike.
Elderson përmendi gjithashtu sfidat e teknologjive të reja si inteligjenca artificiale dhe kompjuteri kuantik, që kërkojnë bashkëpunim me ekspertë jashtë sektorit financiar për të mbajtur një hap përpara rreziqeve të reja.
Më shumë për këtë temë
Evropë
Frank Elderson diskuton sfidat e politikës monetare në intervistën me Die Presse
Evropë
Frank Elderson nxit investime për natyrën dhe qëndrueshmërinë ekonomike
Evropë