Çfarë është raporti çmim/fitim (P/E)?
Një mënyrë e shpejtë për të pyetur: sa po paguaj për çdo euro fitim?
Aritmetika dhe kuptimi i saj
Pjesëtojeni çmimin e aksionit me fitimin vjetor për aksion. Nëse aksioni kushton 40 € dhe kompania fiton 2 € për aksion në vit, P/E-ja është 20.
Një lexim i dobishëm: po paguani njëzet vite fitimesh të sotme. Nëse fitimet nuk rriten kurrë, do të duheshin njëzet vjet që kompania t’ua kthente çmimin që e paguat.
Prandaj një P/E i lartë nuk do të thotë “i shtrenjtë”, as një i ulët “i lirë”. Do të thotë se në rastin e parë tregu pret rritje, kurse në të dytin telashe.
Një shembull i punuar
Dy kompani, i njëjti çmim aksioni
Të dyja kushtojnë 50 €. E para fiton 5 € për aksion, e dyta vetëm 1 €.
Llogaritni P/E
E para ka P/E 10, e dyta P/E 50. Për të njëjtin çmim, te e dyta po blini pesë herë më pak fitim.
Pyetja e vërtetë
A do të rriten fitimet e së dytës aq shpejt sa ta arsyetojnë atë diferencë? Këtu qëndron i tërë investimi.
Ku mashtron
Fitimet janë shifër kontabël, dhe shifrat kontabël luhaten nga ngjarje të njëhershme: shitja e një ndërtese, një gjobë e madhe, një ristrukturim.
Një kompani ciklike e ka P/E-në më të ulët pikërisht në majë të ciklit, kur fitimet janë të fryra dhe gati për të rënë. P/E-ja e ulët aty është kurth, jo zbritje.
Kurse një kompani pa fitim nuk ka fare P/E. Kjo nuk e bën të keqe — thjesht e bën këtë mjet të papërdorshëm për të.
Si përdoret në praktikë
P/E-ja ka kuptim vetëm në krahasim: me historinë e vetë kompanisë, me konkurrentët e drejtpërdrejtë ose me tërë tregun.
Një P/E prej 30 është i lartë për një bankë dhe krejt i zakonshëm për një kompani softueri që rritet 25% në vit. Krahasimi duhet bërë mes gjërash të ngjashme.
Merreni si pyetje të parë, jo si përgjigje. Ju tregon çka pret tregu; nuk ju tregon a e ka tregu drejt.
I njëjti P/E, kuptime të ndryshme
| Lloji i kompanisë | P/E 25 do të thotë | Çfarë të kontrolloni |
|---|---|---|
| Softuer në rritje | Normal | A po rriten fitimet vërtet? |
| Bankë | I lartë | Pse tregu pret rritje? |
| Kompani ciklike | Mund të jetë maja | Ku është cikli tani? |
Termat kyçe të këtij mësimi
- Raporti P/E
- Çmimi i aksionit i pjesëtuar me fitimin vjetor për aksion.
- Fitim për aksion
- Fitimi i kompanisë i pjesëtuar me numrin e aksioneve në qarkullim.
- Ciklike
- Kompani fitimet e së cilës e ndjekin ciklin ekonomik, si çeliku ose kompanitë ajrore.
Kontroll i shpejtë
Një kompani çeliku ka P/E 6, shumë nën treg. Çka duhet kontrolluar së pari?
Përparimi ruhet vetëm në këtë pajisje.