Inflacioni në një faqe
Çka mat vërtet CPI-ja, pse synohet 2% dhe pse çmimet nuk kthehen kurrë poshtë.
Si matet
Statisticienët e mbledhin një shportë me qindra mallra e shërbime që i blen një familje e zakonshme: bukë, qira, benzinë, rrojtore, abonim interneti. Çdo muaj e kontrollojnë sërish çmimin e së njëjtës shportë.
Dallimi në përqindje krahasuar me të njëjtin muaj një vit më parë është norma vjetore e inflacionit. Kjo është shifra që nëpër tituj del si “CPI”.
Secili artikull peshon aq sa shpenzojnë njerëzit për të. Qiraja peshon shumë; kripa thuajse asgjë. Prandaj inflacioni juaj personal mund të dalë dukshëm ndryshe nga ai zyrtar.
Kryesor dhe bazë
Inflacioni kryesor i përfshin të gjitha, edhe ushqimin edhe energjinë. Këta të dy luhaten fort për arsye që s’kanë të bëjnë me ekonominë — një thatësi, një luftë, një vendim i OPEC-ut.
Inflacioni bazë i heq të dyja. Është më i qëndrueshëm dhe e tregon më mirë kah po shkon prirja themelore e çmimeve.
Prandaj bankat qendrore flasin përherë për inflacionin bazë, kurse njerëzit e ndiejnë atë kryesorin. Kur dëgjoni “inflacioni po bie” e fatura e rrymës po rritet, kjo është arsyeja.
Pse 2% dhe jo zero
Shumica e bankave qendrore synojnë rreth 2%. Zeroja do të ishte e rrezikshme: lë fare pak hapësirë para se ekonomia të bjerë në deflacion, ku çmimet ulen.
Deflacioni tingëllon mirë, por është shkatërrues. Nëse çmimet kanë me ra nesër, njerëzit i shtyjnë blerjet sot; kërkesa bie; kompanitë largojnë punëtorë; kërkesa bie edhe më shumë.
Edhe një gjë që i habit njerëzit: kur inflacioni bie nga 8% në 2%, çmimet nuk kthehen poshtë. Thjesht rriten më ngadalë. Niveli i vjetër nuk kthehet më kurrë.
Çfarë do të thotë secila shifër
| Matja | Çfarë përfshin | Kush e shikon |
|---|---|---|
| CPI kryesor | Gjithçka | Publiku, sindikatat |
| CPI bazë | Pa ushqim dhe energji | Banka qendrore |
| Pritjet për inflacionin | Çka presin njerëzit | Banka qendrore |
Termat kyçe të këtij mësimi
- Inflacion
- Rritja e përgjithshme e çmimeve dhe rënia e fuqisë blerëse që vjen me të.
- CPI
- Indeksi i çmimeve të konsumit — matësi kryesor i inflacionit.
- Inflacion bazë
- Inflacioni pa ushqimin e pa energjinë, që janë më të luhatshmit.
- Deflacion
- Rënia e përgjithshme e çmimeve. Rrallë është e mirë: i shtyn shpenzimet dhe e ngadalëson ekonominë.
Kontroll i shpejtë
Inflacioni bie nga 8% në 2%. Çka ndodh me çmimet në dyqan?
Përparimi ruhet vetëm në këtë pajisje.