Christine Lagarde: Një epokë e re kapitali me rritje, sovranitet dhe inteligjencë artificiale
Në një fjalim të fundit, Christine Lagarde nga Banka Qendrore Evropiane theksoi rëndësinë e rritjes ekonomike, sovranitetit financiar dhe ndikimit të inteligjencës artificiale në kapitalizëm.
Fotografia: European Central Bank
Christine Lagarde, presidente e Bankës Qendrore Evropiane, në një fjalim të mbajtur më 14 shtator 2026 në Vjenë, theksoi rëndësinë e inteligjencës artificiale (IA) si teknologjia transformuese e kohës sonë dhe nevojën që Europa të përfitojë nga kjo epokë e re kapitali.
Lagarde kujtoi periudhën historike të 'Gründerzeit' në Evropë para vitit 1873, kur investimet evropiane financuan zhvillime të mëdha si kanali i Suezit dhe hekurudhat amerikane, duke sjellë rritje ekonomike të jashtëzakonshme në SHBA, ndërsa Europa përjetoi një rritje më të ngadaltë.
Sot, sipas Lagarde, investimet evropiane në teknologji po përqendrohen përsëri në inteligjencën artificiale, por shumica e kapitalit rrjedh drejt SHBA-së, ku familjet në zonën euro mbajnë rreth 440 miliardë euro në kompani teknologjike amerikane.
Nevoja për adoptim të shpejtë në Evropë
Lagarde theksoi se ndërsa Evropa ka qenë tradicionalisht më e ngadaltë në adoptimin e teknologjive digjitale, me inteligjencën artificiale po shihen përparime të rëndësishme. Kompanitë në zonën euro planifikojnë të investojnë rreth 10% të investimeve totale në IA gjatë vitit 2026, dhe përdorimi i IA nga punëtorët ka dyfishuar në dy vitet e fundit duke kaluar 50%.
Megjithatë, ritmi i adoptimit mbetet më i ngadaltë se në SHBA, ku investimet digjitale janë rritur dyfish më shpejt dhe punëtorët përdorin IA dy deri tri herë më shumë gjatë javës së punës.
Lagarde nënvizoi se kjo ngadalësi ka pasoja për rritjen ekonomike, veçanërisht në një shoqëri që plaket dhe ku nevojat për investime strategjike janë të mëdha. Inteligjenca artificiale mund të rrisë produktivitetin deri në 4% në një dekadë, duke ndihmuar në përballimin e sfidave fiskale dhe sociale.
Pse importimi i teknologjisë nuk mjafton
Lagarde shpjegoi se ndryshe nga shekulli i 19-të, kur Evropa ishte burimi i inovacioneve si hekurudhat, sot kompanitë kryesore të IA janë të vendosura kryesisht në SHBA dhe Kinë, ndërsa Evropa ka vetëm 5% të kapacitetit botëror të përpunimit të IA-së.
Ajo theksoi tre arsye pse kjo është problematike: mbrojtja e të dhënave, aksesin në teknologji dhe rëndësinë e qëndrimit pranë kufirit të inovacionit. Mungesa e alternativave evropiane për modelet e IA dhe shqetësimet për mbrojtjen e të dhënave pengojnë shumë kompani evropiane të adoptojnë IA.
Për më tepër, varësia nga teknologjitë e huaja mund të përdoret si mjet presioni në marrëdhëniet tregtare dhe mund të kufizojë lirinë e organizimit ekonomik sipas vlerave evropiane.
Financimi i inteligjencës artificiale sovrane
Lagarde propozoi ndërtimin e kapaciteteve më të mëdha evropiane të përpunimit të të dhënave dhe zhvillimin e modeleve të IA që funksionojnë në infrastrukturë evropiane për të zvogëluar varësinë nga jashtë.
Ajo theksoi se investimet në IA janë shumë të mëdha dhe kërkojnë kapital të llojit të ri, jo vetëm borxh, por edhe kapital aksionar që mund të mbështesë kompanitë gjatë periudhave të humbjeve para se të arrijnë fitime.
Lagarde përmendi se rreth 1.4 trilionë euro kursime vjetore të familjeve evropiane mund të kanalizohen në këtë sektor, por për këtë nevojiten tregje më të zhvilluara financiare që të mbështesin investimet në teknologji.
Ajo përmendi shembuj si Mistral në Francë dhe një kompani në San Sebastián që po zhvillojnë modele të hapura të IA-së, duke treguar potencialin evropian për të ndërtuar teknologji konkurruese.
Përfundim
Lagarde përfundoi duke theksuar se inteligjenca artificiale është projekti transformues që Evropa ka nevojë për të zhvilluar tregjet e kapitalit dhe për të siguruar rritje ekonomike të qëndrueshme.
Ajo bëri thirrje për veprim të shpejtë nga qeveritë evropiane dhe institucionet për të shfrytëzuar këtë mundësi dhe për të ndërtuar të ardhmen e Evropës me kapitalin e saj.
Sipas Bankës Qendrore Evropiane, ky është momenti për Evropën që të ndërtojë sovranitet financiar dhe të përfitojë nga teknologjitë e reja në mënyrë të pavarur dhe konkurruese.
Më shumë për këtë temë
Evropë
Christine Lagarde diskuton rreziqet e inteligjencës artificiale në fjalimin e saj
Evropë
Christine Lagarde para Komitetit për Çështje Ekonomike dhe Monetare të Parlamentit Evropian

Evropë