Si funksionon tregu i aksioneve?
Kush është në anën tjetër të blerjes suaj, dhe si vendoset në të vërtetë një çmim.
Dy lista, jo një çmim
Merrni me mend një treg ku njëra anë shkruan “do të paguaj deri në 100 € për një aksion” dhe tjetra shkruan “do të shes për jo më pak se 101 €”. Askush nuk lëviz. Nuk ka shitblerje dhe nuk ka çmim të ri.
Pastaj dikush pranon të paguajë 101 €. Ajo shitblerje ndodh dhe 101 € bëhet “çmimi i fundit” që e shihni në ekran. Çmimi nuk është ndonjë vlerësim zyrtar. Është thjesht shuma për të cilën u pajtuan dy palë, sekondën e fundit që u pajtua dikush.
Ky është ndryshimi mes çmimit të kërkuar, çmimit të ofruar dhe çmimit të fundit. Kur lexoni “S&P 500 është në 6.400”, po lexoni një përmbledhje të shitblerjeve të fundit, jo një gjykim se sa vlejnë ato kompani.
Kush është në anën tjetër
Kur ju blini, dikush po shet. Shpesh nuk është ndonjë person që mendon se ju e keni gabim — është një fond pensional që ribalancon, dikush që po financon një shtëpi, ose një “market maker” që fiton nga diferenca mes blerjes dhe shitjes.
Këta market makers janë arsyeja pse mund të blini në çast. Ata i mbajnë gjithmonë të hapura një ofertë blerjeje dhe një ofertë shitjeje, dhe fitojnë ndonjë cent nga diferenca. Në këmbim, ju nuk keni nevojë të prisni derisa të dalë një blerës i vërtetë.
Kjo diferencë quhet spread. Te një aksion i madh, që blihet e shitet shumë, ajo është fare e vogël. Te një aksion i vogël dhe i harruar, mund të jetë disa përqind — një kosto e fshehtë që e paguani sa herë që hyni ose dilni.
Pse orët e tregut ekzistojnë
Bursat kanë orar pune sepse likuiditeti fiton nga përqendrimi. Nëse të gjithë blejnë e shesin në të njëjtat orë, ka gjithmonë dikë në anën tjetër, dhe spread-i mbetet i ngushtë.
Kur tregu është i mbyllur, lajmet nuk ndalen. Prandaj një aksion mund të hapet dukshëm më lart ose më poshtë se ku e mbylli ditën — të gjitha lajmet e natës ngjeshen në çmimin e parë të mëngjesit.
Kjo është arsyeja pse profesionistët flasin për “hapjen” dhe “mbylljen” si momente të veçanta. Ato janë dy çastet e ditës ku pjesa më e madhe e vëmendjes dhe e volumit takohen përnjëherë.
Termat kyçe të këtij mësimi
- Spread
- Diferenca mes çmimit më të lartë që dikush do të paguajë dhe më të ulëtit që dikush do të pranojë.
- Likuiditet
- Sa lehtë mund të blini ose të shitni pa e lëvizur vetë çmimin.
- Market maker
- Një firmë që i mban gjithmonë të hapura një ofertë blerjeje dhe një shitjeje, që ju të mund të blini a të shitni në çast.
Kontroll i shpejtë
Pse një aksion i vogël dhe pak i tregtuar ju kushton më shumë për të blerë e shitur se një aksion i madh?
Përparimi ruhet vetëm në këtë pajisje.