Çfarë është një fond, dhe si ndryshon nga një ETF
Të gjitha fondet i mbledhin paratë e shumë njerëzve. Dallimi është si i blini dhe kush vendos çka ka brenda.
Aktiv apo pasiv
Fondi pasiv ka një rregull mekanik: mbaj gjithçka që është në këtë indeks, në këto përmasa. Askush nuk gjykon a është e mirë një kompani. Nëse është në listë, blihet.
Fondi aktiv ka një njeri që vendos. Ai njeri mundohet të blejë atë që do të rritet dhe të shmangë atë që do të bjerë, dhe paguhet për atë mundim.
Të dyja janë të ligjshme. Por fondi aktiv duhet ta kalojë indeksin e vet aq sa ta mbulojë edhe tarifën, çdo vit, vetëm sa për të dalë baras. Kjo është një pengesë e përhershme dhe shumica e fondeve nuk e kalojnë për periudha të gjata.
ETF apo fond i përbashkët
Ky nuk është dallimi mes aktivit dhe pasivit — ka ETF aktivë dhe fonde të përbashkëta pasive. Është dallimi në mënyrën si i blini.
ETF-ja blihet e shitet në bursë tërë ditën, si aksion, dhe ju e shihni çmimin në kohë reale. Fondi i përbashkët zakonisht blihet një herë në ditë, me një çmim të llogaritur pas mbylljes.
Për një investitor afatgjatë kjo ka pak rëndësi praktike. Ajo që ka rëndësi është kostoja, çka mban fondi dhe a mund ta blini lehtë nga vendi ku jeni.
Akumulues apo shpërndarës
Kur kompanitë brenda fondit paguajnë dividendë, fondi duhet të vendosë çka të bëjë me to. Fondi shpërndarës jua dërgon në llogari. Fondi akumulues i riinveston vetvetiu.
Nëse po ndërtoni për të ardhmen, akumuluesi zakonisht është më i thjeshtë: paratë kthehen në punë pa asnjë veprim nga ana juaj dhe pa kostot e riblerjes.
Nëse ju duhen të ardhura tash, shpërndarësi ka kuptim. Zgjedhja varet nga qëllimi, jo nga cilësia — i njëjti fond shpesh gjendet në të dy variantet.
Tre pyetjet për çdo fond
| Pyetja | Ku ta gjeni | Pse ka rëndësi |
|---|---|---|
| Çfarë mban? | Lista e zotërimeve | Emri shpesh mashtron |
| Sa kushton? | Raporti i shpenzimeve | Zbritet çdo vit |
| Çfarë bën me dividendët? | Akumulues ose shpërndarës | Vendos nëse riinvestohen |
Termat kyçe të këtij mësimi
- Fond pasiv
- Fond që e kopjon një indeks pa gjykim njerëzor mbi kompanitë veç e veç.
- Fond aktiv
- Fond ku investimet i zgjedh një menaxher, që paguhet për atë zgjedhje.
- Fond i përbashkët
- Fond që blihet drejtpërdrejt te shoqëria, zakonisht me një çmim në ditë.
- Fond shpërndarës
- Fond që jua paguan dividendët në para në vend që t’i riinvestojë.
Kontroll i shpejtë
Pse shumica e fondeve aktive nuk e mundin indeksin e tyre për periudha të gjata?
Përparimi ruhet vetëm në këtë pajisje.