Kompozimi: pse koha bën punën e rëndë
Fitimi mbi fitimin e mëparshëm është arsyeja pse njëzet vjet nuk janë dyfishi i dhjetë vjetëve.
Aritmetika e thjeshtë pas saj
I vendosni 1.000 € me 7% në vit. Pas vitit të parë keni 1.070 €. Viti i dytë nuk fiton 7% mbi 1.000 €, por mbi 1.070 € — pra 74,90 € në vend të 70 €. Diferenca është vetëm pesë euro dhe duket pa peshë.
Por ajo diferencë rritet vetvetiu. Pas dhjetë vjetësh keni rreth 1.967 €. Pas njëzet vjetësh keni rreth 3.870 €. Njëzet vjet nuk ju dhanë dyfishin e dhjetë vjetëve, ju dhanë thuajse katërfishin e fitimit.
Kjo është e tërë ideja: fitimi nuk mblidhet, shumëzohet. Dhe shumëzimi bëhet i vrullshëm vetëm kah fundi.
Pse fundi ka rëndësi më shumë se fillimi
Nëse investoni për tridhjetë vjet, më shumë se gjysma e parave në fund vjen nga dhjetë vitet e fundit. Jo se ato vite ishin më të mira, por se në ato vite shuma mbi të cilën fitohet ishte më e madhe.
Kjo ka një pasojë praktike të pakëndshme: ndërprerja e investimit kah fundi kushton shumë më shtrenjtë sesa fillimi një vit më vonë. Njerëzit e ndiejnë të kundërtën.
Ka edhe një pasojë të mirë: nuk ju duhen kthime spektakolare. Ju duhen kthime të zakonshme që nuk ndërpriten.
Ana tjetër e medaljes
Kompozimi punon njësoj mirë edhe kundër jush. Një tarifë vjetore prej 1,5% nuk ju kushton 1,5% — ju kushton 1,5% të përsëritur çdo vit, mbi një shumë që do të ishte rritur.
E njëjta vlen edhe për inflacionin. Nëse çmimet rriten 3% në vit, paratë nën dyshek e humbin gjysmën e fuqisë blerëse për njëzet e tre vjet, pa u lëvizur asnjë shifër në llogari.
Prandaj tarifat dhe inflacioni e meritojnë vëmendjen që zakonisht i jepet zgjedhjes së aksioneve. Ato punojnë çdo vit, pa u vërejtur.
10.000 € me 7% në vit
| Pas sa vitesh | Vlera | Fituar gjatë asaj dekade |
|---|---|---|
| 10 vjet | 19.670 € | 9.670 € |
| 20 vjet | 38.700 € | 19.030 € |
| 30 vjet | 76.120 € | 37.420 € |
Termat kyçe të këtij mësimi
- Kompozim
- Fitimi i kthimeve edhe mbi kthimet e mëparshme, jo vetëm mbi shumën fillestare.
- Kthim vjetor
- Norma e njëtrajtshme vjetore që do të prodhonte të njëjtin rezultat përfundimtar.
- Kthim real
- Kthimi juaj pasi hiqet inflacioni — sa më shumë mund të blini vërtet.
Kontroll i shpejtë
Pse një tarifë vjetore prej 1,5% ju kushton shumë më tepër se 1,5% të parave tuaja gjatë tridhjetë vjetësh?
Përparimi ruhet vetëm në këtë pajisje.